Kirkit / Halı Dokuma Tarağı

Kirkit / Halı Dokuma Tarağı; Anadolu’daki havlı ve havsız bütün dokumalarda olmazsa olmaz araç-gereçler arasında yer alan kirkit, havlı dokumalarda düğüm atma işleminde, desen iplikleri sarıldıktan sonra atkı veya deseni oluşturan iplikleri sıkıştırmak için kullanılan demir, ağaç ve nadiren kemikten yapılmış dişleri olan dokuma aracıdır. Kirkitin işlevi, çözgü ve atkı ipliklerini sıkıştırarak dokumaya sağlamlık vermektir.

Kirkit, halk arasında çeşitli isimlerle anılmaktadır. Bunlar; didik, sümek, dirgene, kirki, kirkiz, kirgit gibi yöre ağızlarında görülen isimlerdir. Dokumalar, teknik olarak gruplandırıldığında kirkit belirleyici unsur olmaktadır. Geleneksel Türk sanatları içerisinde önemli bir yer edinmiş olan kirkit, kirkitli dokumalar grubuna da isim vermiştir.

Kirkit / Halı Dokuma Tarağı; Kirkitin önceleri tarak ve sap kısmı ağaçtan olup sonra daha sağlam olması için sap kısmı ağaç, tarak kısmı metalden yapılmıştır. Kirkiti oluşturan parçaların özellikleri, yöreden yöreye göre de değişebilmektedir. Dokumada sıkıştırma işleminin kaliteyi belirlemesinden dolayı, kirkitin ağır olması gerekmektedir. Bu sebepten dolayı sapı ve tarak kısmı ağaçtan olan kirkitin yerini, zamanla tarak kısmı metal olan daha ağır kirkit almıştır. Kirkitin sap kısmında da ağırlık ve sağlamlık elde etmek için meşe, armut ve ceviz gibi ağırlık veren ağaçlar tercih edilmiştir.